Home
Vertalingen
Stukken
Strips
Genealogie
CV
Links
Zoek

de Volkskrant, Kunst & Cultuur, 22 mei 2009

'Makropulos' met liefde voor detail

De zaak Makropulos, van Janácek, door de Nederlandse Opera o.l.v. Ivo van Hove en Yannick Nézet-Séguin. 18 mei, Muziektheater, Amsterdam. Herh. t/m 12/6.

In de opera's van Leos Janácek krijgt het genre altijd een volstrekt eigen draai. Wie anders voert een vos ten tonele als hoofdpersoon, of een stel Russische dwangarbeiders, of – zoals in De zaak Makropulos – een vrouw die ruim drie eeuwen oud is? En de muziek die hij daarbij componeerde is even eigengereid – geënt op de zinsmelodie van het Tsjechisch, tegelijkertijd stug en soepel, en geworteld in de traditie maar toch modern.

'Makropulos' ging al in 2002 bij De Nederlandse Opera, maar is nu hernomen met een grotendeels nieuwe cast. Nieuw is ook het Rotterdams Philharmonisch Orkest met zijn jonge chef-dirigent Yannick Nézet-Séguin, die hierbij voor het eerst in Nederland zijn operakunsten mag laten zien. Die mogen er zijn, zeker in combinatie met Janácek. Nézet-Séguin heeft precies de liefde voor het detail die zo wezenlijk is voor deze muziek, maar is ook in staat om uit de vaak karige motieven en dikwijls wat wonderlijk gedrapeerde harmonieën een geheel te smeden dat beurtelings vloeit en stuwt, en de vele, soms proza´sche dialogen in de opera te voorzien van een gepassioneerde onderstroom – plus enkel komisch accent.

In de ingenieuze enscenering van Ivo van Hove draaien een bank en een digitale klok rondjes over het podium dat zelf ook van tijd tot tijd in cirkelvormige segmenten om zijn as draait. De teruglopende klok geeft de tijd aan die de zangeres Emilia Marty, alias Elina Makropulos, nog te leven heeft. Zelf is ze de spil in een rechtszaak, waarbij geleidelijk aan de merkwaardige rol naar voren komt die ze speelt in het leven van de twee partijen, Albert Gregor en baron Prus. Die worden gezongen door de frisse tenor Raymond Very en de al wat gerimpelder bariton Dale Duesing. Onder de eveneens goed bezette kleinere rollen valt vooral de Nederlandse sopraan Marisca Mulder op als Kristina. Maar uiteraard gaat de aandacht hoofdzakelijk uit naar de Australische sopraan Cheryl Barker, die een schitterende prestatie levert, waarin ze vereiste balans tussen levenslust en doodsdrift ook in vocaal opzicht scherp weet te treffen.

Van Hoves regie volgt de grote lijnen van de opera en is eerder uitgekiend dan diepgravend. Zinloos pijnpunt is een passage waarin het publiek minutenlang wordt beschenen met fel licht dat zowel verblindt als verdooft.


© Frits van der Waa 2009